Aizanoi'deki Zeus Tapınağı, antik dönemin mimari zarafetinin etkileyici bir örneği olarak öne çıkmaktadır. Penkalas Çayı'nın doğal zeminine inşa edilen bu tapınak, mimari planı ve detaylarıyla dikkat çekmektedir. Özellikle sütunları, zengin dekoratif unsurları ve alt yapısı, dönemin inşaat teknikleri hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Bu tapınak, yalnızca dini bir yapı olmanın ötesinde, tarihi ve kültürel bir mirasın taşıyıcısıdır.

Aizanoi'deki Zeus Tapınağı'nın bazı mimari özellikleri:

• Konum ve Plan: Tapınak, Penkalas Çayı'nın oluşturduğu doğal platform üzerinde yer alır ve pseudodipteros planında inşa edilmiştir, yani çift sütun sırasını tek sırayla taklit eder.
• Sütunlar: Korinth düzenindeki sütunlar yüksek bir yapıya sahiptir ve üst kısımda zengin bir dekorasyon sunar. Sütun başlıklarında yaprak işlemeleri ve volütler arasında beş adet yumurta motifi bulunur.
• Alt Yapı: Tapınağın altında, Anadolu'da pek yaygın olmayan bir plan özelliği gösteren tonozlu bir bölüm yer alır. Bu alanın, Kybele kültüyle veya yeraltı ritüelleriyle ilişkili olduğu düşünülmektedir.
• Yazıtlar: Tapınağın duvarlarında, özellikle pronaos bölümünde, Roma dönemine ait yazıtlar bulunur. Bu yazıtlar arasında, İmparator Diocletianus'un ünlü "Tavan Fiyatlar Kararnamesi"nin bir parçası da yer alır.
• Kült Objeleri: Tapınağın kuzey duvarının önüne, kült objelerinin yerleştirildiği bir seki yapılmıştır.

Zeus Tapınağı, Türkiye'deki en iyi korunmuş Roma dönemi tapınaklarından biri olarak kabul edilir.