Dideban isminin kökeni, dilimize Farsça'dan geçmiş bir terimle bağlantılıdır. Bu isim, gözlem yapmak veya bir durumu izlemek anlamına gelen bir kelimeden türetilmiştir. Tarih boyunca, bu kelime çeşitli bağlamlarda kullanılmış ve zamanla farklı anlamlar kazanmıştır. Özellikle Osmanlı döneminde belirli görevlerle ilişkilendirilmiş olup, bu isimle birlikte anılan kişilerin toplumsal rolleri de dikkat çekicidir.

Dideban ismi, Farsça "gözcü, gözleyici" anlamına gelen "dīdebān" kelimesinden türetilmiştir. Bu kelime, "göz" anlamına gelen "dīde" kelimesine eklenen ve "güden, bekleyen, bakan" anlamlarını taşıyan "-bān" ekiyle oluşmuştur. Ayrıca, dideban kelimesi Osmanlı döneminde İstanbul'da çıkan yangınları haber vermek için nöbet tutan yeniçerileri ve gümrük muhafızlarını tanımlamak için de kullanılmıştır.