Ani, tarih boyunca birçok farklı kültüre ev sahipliği yapmış olan zengin bir yerleşim yeridir. Bu nedenle mimarisi, çeşitli dönemlerin ve uygarlıkların etkilerini yansıtan bir mozaik gibidir. Ani, sadece dini yapıların değil, aynı zamanda sivil mimarinin de önemli örneklerini barındırarak, tarihsel derinliğini ortaya koyar. Sur duvarları, kervansaraylar ve köprüler gibi unsurlar, bu tarihi kentin stratejik önemine ve mimari çeşitliliğine işaret eder.

Ani'nin mimari özellikleri şunlardır:

• Çok Kültürlülük: Ani, Ermeni, Bizans, Selçuklu ve Gürcü şehirciliğinin önemli izlerini taşır.
• Dini Yapılar: Zerdüştlük, Hıristiyanlık ve İslam'ın abidevi nitelikteki dini yapılarını içerir.
• Sivil Mimari: Bölgedeki sivil mimari geleneğinin tarihsel gelişimine ışık tutan kalıntılar bulunur.
• Surlar: Üçgenimsi bir şekilde inşa edilen surların yedi giriş kapısı vardır.
• Kervansaray: 12. yy. başlarında yapılmış, Selçuklu mimarisini yansıtan süslemelere sahip bir kervansaray bulunur.
• Camiler: Anadolu'daki ilk Türk camisi olarak kabul edilen Ebu’l Manuçehr Camii ve 99 basamaklı taş minaresi dikkat çeker.
• Köprü: 900’lü yıllarda yapılmış, Türkiye ve Ermenistan taraflarındaki ayakları sağlam olan İpekyolu Taş Köprüsü bulunur.
• Kaya Oyma Yapılar: Bostanlar Deresi vadisinin yamaçlarında yer alan kayaya oyulmuş yapılar ve kuş evleri bulunur.

Ani, bu özellikleriyle 2016 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi'ne kaydedilmiştir.