Afyonkarahisar Kalesi, sadece tarihi yapısıyla değil, aynı zamanda çevresindeki efsanelerle de dikkat çekmektedir. Bu efsaneler, kalenin geçmişine dair ilginç hikayeler sunarken, aynı zamanda bölge halkının kültürel zenginliğini ve hayal gücünü yansıtır. Kale etrafında dönen bu efsaneler, geçmişle bugün arasında köprü kurarak, kalenin önemini ve halkın ona olan bağlılığını pekiştirir.

Afyonkarahisar Kalesi ile ilgili bazı efsaneler:

• Düldül’ün Ayak İzi: Hz. Ali, atı Düldül ile Afyonkarahisar’a gelir, Hıdırlık Dağı’nda konaklar ve kaleye atlayınca Düldül’ün ön ayağının izi bir kayanın üzerinde kalır. Hz. Ali, Düldül’ü sulamak için su yalağına gider, ancak bağlayacak yer bulamaz ve bir taşı delerek atı bağlar.
• Battal Gazi: Battal Gazi ve arkadaşı Ahmet Tarhan, kaleyi kuşatır. Kale komutanının kızı, Battal Gazi’ye aşık olur ve bir not yazarak ona atar. Not, Battal Gazi’nin kulağına gelir ve Battal Gazi ölür. Kız, kendini hançerle öldürür.
• Çavuş Dede: Türk hükümdarı, kalenin teslimini ister, ancak ret cevabı alır. Bunun üzerine en güçlü çavuşbaşı, kaleyi almak için görevlendirilir. Çavuşbaşı, su bulmak için dua eder ve kılıcını kayaya vurur, yarılan kayadan su çıkar.
• Evlenme Çağındaki Genç Kızlar: Taliplisi çıkmayan veya evlenme zamanı gelmiş kızlar, yanlarında yaşlı bir kadınla kaleye çıkar ve kilitledikleri kilidi açarak kısmet dilerler.

Bu efsanelerin bazıları halk arasında anlatılırken, bazıları tarihsel olaylara dayanmaktadır.