Alayazı Köyü, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir yerleşim alanıdır. Bölge, hem stratejik konumu hem de doğal kaynakları ile dikkat çekmiştir. Köyün geçmişi, Osmanlı öncesi dönemlere kadar uzanmakta olup, zengin kültürel mirası ve gelenekleri ile günümüzde de varlığını sürdürmektedir. Alayazı'nın tarihi camisi ve yıllık etkinlikleri, bu köyün tarihi ve kültürel derinliğini gözler önüne sermektedir.

Alayazı Köyü'nün tarihi hakkında şu bilgiler mevcuttur:

• Köklü geçmiş: Köyün adı, 1928 yılı kayıtlarında Arva olarak geçmektedir. Bu isim, Osmanlı döneminden kalma köklü yerleşim izlerini ortaya koymaktadır.
• Stratejik konum: Cide çevresinde, Roma ve Bizans dönemlerinde savunma kaleleriyle korunan stratejik bir alandı. Ormanlarla çevrili konumu sayesinde uzun süre doğal bir sığınak görevi görmüş olabilir.
• Osmanlı dönemi: 1213 yılında Anadolu Selçukluları'nın, 1460 yılında Fatih Sultan Mehmet'in Kastamonu'yu fethetmesiyle Osmanlı egemenliğine girmiştir. Osmanlı döneminde orman ürünleri, tarım ve liman ticaretiyle öne çıkmıştır.
• Tarihi cami: Köyde bulunan tarihi cami, Osmanlı mimari izleri taşıyan önemli bir yapıdır.

Ayrıca, Alayazı Köyü'nün her yıl düzenlediği Kurban Bayramı Şenlikleri ve Piknik Şölenleri, yaklaşık 500 yıllık bir geleneği yaşatmaktadır.